Edytujesz Śmiały

{{Statek infobox
 |nazwa                      = Śmiały
 |grafika                    = Sy smialy.jpg
 |opis grafiki               = 
 |bandera                    = POL
 |numer IMO                  = 
 |numer na żaglu             = XIV PZ-5, PZ 25
 |call sign                  = 
 |port macierzysty           = [[Trzebież]]
 |właściciel                 = [[Fundacja Klasyczne Jachty]]{{r|FKJ}}
 |armator                    = 
 |operator                   = 
 |towarzystwo klasyfikacyjne = 
 |typ                        = [[J-140 (typ jachtu)|J-140]]
 |materiał                   = stal
 |stocznia                   = [[Stocznia Gdańska]]
 |data budowy                = 1958
 |data wodowania             = 
 |data eksploatacji          = 
 |data wycofania             = 
 |data zatonięcia            = 
 |wyporność                  = 
 |wyporność całkowita        = 
 |nośność                    = 
 |załoga                     = 10
 |pasażerowie                = 
 |długość                    = 18,0
 |długość linii wodnej       = 
 |długość kadłuba            = 
 |długość po pokładzie       = 
 |szerokość                  = 4,00
 |zanurzenie                 = 2,80
 |wysokość                   = 
 |pojemność                  = 
 |pojemność brutto           = 
 |pojemność netto            = 
 |pojemność TEU              = 
 |masa całkowita             = 29 ton
 |typ ożaglowania            = [[kecz]] [[Ożaglowanie bermudzkie|bermudzki]]
 |liczba żagli               = 
 |powierzchnia ożaglowania   = 144
 |wysokość masztów           = 
 |liczba masztów             = 2
 |silnik                     = SW266 ([[Wytwórnia Silników Wysokoprężnych Andoria|WSW Andrychów]])
 |moc silnika                = 54 KM
 |liczba śrub                = 
 |prędkość                   = 11
 |commons                    = 
}}
[[Plik:Smialy plan jachtu.jpg|mały|Plan jachtu ''Śmiały''|alt=]]
'''Śmiały''' – [[Polska|polski]] [[kecz]] typu [[J-140 (typ jachtu)|J-140]], [[jacht]], na którym w latach 1965–1966 zrealizowano wyprawę żeglarsko-geologiczną dookoła [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]] ([[Kapitan jachtowy|kpt.]] [[Bolesław Kowalski (żeglarz)|Bolesław Kowalski]]), a w roku 1970 – rejs wokół [[Islandia|Islandii]] z zachodu na wschód (kpt. Andrzej Rościszewski).

== Historia i budowa ==
Jacht zbudowano w roku 1958 w [[Stocznia Gdańska|Stoczni Gdańskiej]]<ref>Certyfikat okrętowy wystawiony przez Izbe Morską w Szczecinie 8 maja 1998 r.</ref> dla [[Polski Związek Żeglarski (1957)|Polskiego Związku Żeglarskiego]]. Projektanci – Włodzimierz Kuchta, Wojciech Samoliński, Zdzisław Pieńkawa – korzystali z przykładu niemieckiego stalowego kecza [[Peter von Danzig (jacht)|Peter von Danzing]]{{r|PvDanzig}}. W latach 1959–1960 wybudowano, z inicjatywy [[Akademicki Związek Sportowy|AZS]], 6 takich jachtów –  [[s/y Joseph Conrad|Joseph Conrad]], [[Dar Opola]], [[s/y Jurand|Jurand]], Śmiały, [[s/y Otago|Otago]] i Jan z Kolna – niekiedy nazywanych ''Jurandami''. Kadłub został wykonany ze stali, a pokład i nadbudówki pokryto drewnem. Jacht wyposażono w dwa drewniane maszty, oraz - początkowo - w silnik typu "Puck", który był słaby w stosunku do masy kadłuba, co utrudniało manewrowanie{{r|Wyspianski|COZ}}.

W roku 1960 „Śmiały” znalazł się w Trzebieży, gdzie pływała na nim m.in. [[Teresa Remiszewska]]. W latach 70. i 80. XX&nbsp;w. jego opiekunami byli m.in.: Jan Słota (1975), Marek Czechowski (1976–1978), Wojciech Dulat (1980–1981), Marek Wierszałowicz (1982–1986), Bohdan Dąbrowski, Wojciech Wilk oraz Roman Józik{{r|Wyspianski}}.

Jacht był poddawany kolejnym przebudowom. Został wyposażony w silnik SW266 produkcji [[Wytwórnia Silników Wysokoprężnych Andoria|WSW Andrychów]] oraz zbiorniki paliwa o pojemności 300&nbsp;[[litr|litrów]]. Zamontowano m.in. [[radiostacja|radiostację]] [[Fale metrowe|UKF]] ''Sailor Compact'', radiopławę [[EPIRB]] oraz [[Global Positioning System|GPS]] ''Standard Horizon Cp 300i''.

W 1992 roku przeprowadzono generalny remont – zachowując wcześniejszy styl stworzono komfortowe warunki pływania, odpowiadające również turystom: wykonano zabudowę wnętrza z drewna dębowego, salon, dwie kabiny dwuosobowe i jedną trzyosobową, pełne wyposażenie hotelowe i kuchenne. Pojemność zbiorników wody wynosiła 1000&nbsp;litrów.

Po remoncie „Śmiały” uczestniczył w rejsach szkoleniowych (najczęściej po [[Morze Bałtyckie|Bałtyku]], rzadziej po [[Morze Północne|Morzu Północnym]] i fiordach norweskich) oraz zlotach [[The Tall Ships’ Races]] (29 rejsów w latach 1998–2012){{r|Wyspianski|COZ|rejsuj}}. Od 2014 nie żegluje, z braku funduszy na remont. W roku 2019 został sprzedany [[Fundacja Klasyczne Jachty|Fundacji Klasyczne Jachty]]{{r|FKJ}}, która zapowiedziała odbudowę i powrót jachtu na oceany<ref>{{Cytuj |tytuł = "Śmiały" znowu będzie pływał! Nowy właściciel planuje remont |data dostępu = 2019-10-30 |opublikowany = zagle.se.pl |url = https://zagle.se.pl/zeglarstwo/smialy-znowu-bedzie-plywal-nowy-wlasciciel-planuje-remont-aa-Eev6-yzFx-sgaw.html}}</ref>

W marcu 2020 roku po raz pierwszy od wielu lat uruchomiono silnik "Śmiałego"<ref>{{Cytuj |tytuł = Nieco przedłużony weekend na Śmiałym właśnie dobiega końca. Większość instalacji działa, silnik działa |data dostępu = 2020-03-10 |opublikowany = facebook.com |url = https://www.facebook.com/FundacjaKlasyczneJachty/posts/627365321437340}}</ref>.

== Historyczne rejsy ==
=== Rejs dookoła Ameryki Południowej (1965–1966) ===
{{Osobny artykuł|Rejs s/y Śmiały dookoła Ameryki Południowej}}
Naukowo-żeglarską wyprawę jachtu „Śmiały” dookoła Ameryki Południowej zorganizowało [[Polskie Towarzystwo Geograficzne]] z inicjatywy [[Bronisław Siadek|Bronisława Siadka]] z redakcji czasopisma [[Poznaj Świat]]. Kapitanem był Bolesław Kowalski (PTG), pierwszym oficerem i głównym mechanikiem [[Jerzy Knabe]]{{r|Knabe}}. W całym rejsie uczestniczyli również Bronisław Siadek, [[Krzysztof Wojciechowski (geograf)|Krzysztof Wojciechowski]] ([[Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej|UMCS]], zastępca kierownika naukowego), [[Krzysztof Baranowski (żeglarz)|Krzysztof Baranowski]] ([[Trybuna Ludu]]). W części rejsu brali udział: [[Tadeusz Wilgat]]{{r|Wilgat}} (kierownik naukowy), [[Mieczysław Kluge]] (PTG), [[Tomasz Romer]]{{r|Ludomir}} (I oficer i lekarz wyprawy; w innych źródłach wymieniany, prawdopodobnie omyłkowo, jako Tadeusz Romer{{r|ZMarią71-86}}) oraz [[Ludomir Mączka]], który płynął od [[Buenos Aires]] do Szczecina, jako II oficer i [[Bosman (żeglarstwo)|bosman]]{{r|Ludomir|ZMarią71-86}}.

Od 29 lipca 1965 r. do 30 października 1966 r. przepłynięto przez 3 morza i 2 oceany, w tym przez [[Kanał Kiloński]], Anglię, [[Wyspy Kanaryjskie]], [[Cieśnina Magellana|Cieśninę Magellana]], kanały [[Patagonia|Patagonii]], [[Kanał Panamski]] i ponownie przez wody Europy. Długość trasy wyniosła 22&nbsp;841&nbsp;[[mila morska|Mm]]{{r|COZ}}. Odwiedzono 31 portów w [[Argentyna|Argentynie]], [[Chile]], [[Peru]], [[Panama|Panamie]] i na [[Bahamy]]. Załoga brała udział w realizacji programu naukowego, który obejmował m.in. pobieranie próbek wody w [[Strefa nerytyczna|strefie nerytycznej]] oraz [[plankton]]u morskiego, badania [[Efekt cieplarniany#Bilans cieplny|bilansu energii]] [[promieniowanie słoneczne|promieniowania słonecznego]] w różnych [[Strefa klimatyczna|strefach klimatycznych]], badania z dziedziny [[medycyna morska|medycyny morskiej]] (m.in. wyziębianie się ciała ludzkiego w różnych warunkach pogodowych, np. przeprowadzanie [[Test Cramptona|testów Cramptona]]{{r|testC}}). Pomiary lądowe – głównie z zakresu [[Wulkanologia|wulkanologii]], [[geomorfologia|geomorfologii]], [[geologia|geologii]], [[glacjologia|glacjologii]] i [[hydrologia|hydrologii]] – wykonywano w 16 punktach trasy, m.in. w [[Andy|Andach]], na [[ewaporat]]ach pustyni [[Atakama]], [[Rafa koralowa|rafach koralowych]] i [[lodowiec|lodowcach]] Patagonii{{r|ZMarią71-86}}.

=== Rejs wokół Islandii i na Spitsbergen (1970 i 1972) ===
W okresie od 10 czerwca do 30 lipca 1970&nbsp;r. „Śmiały” odbył rejs dookoła [[Islandia|Islandii]] (4&nbsp;122&nbsp;Mm). Portem początkowym i końcowym było [[Świnoujście]] (na trasie znalazły się [[Wyspy Owcze]]). Było to pierwsze polskie opłynięcie Islandii z zachodu na wschód (pierwszego w historii światowego żeglarstwa opłynięcia Islandii, lecz w przeciwnym kierunku, dokonał w roku 1968 polski jacht „Euros”, dowodzony przez kpt. Wojciecha Orszuloka{{r|Orszulok}}<ref group=uwaga>„Euros” przebył trasę powrotną prędzej od [[s/y Witeź II|Witezia II]], który w roku 1959 dotarł do [[Reykjavík]]u – jako pierwszy jacht polski (trasa: Świnoujście–Reykjavik–Świnoujście).</ref>). W wyprawie uczestniczyła 9-osobowa załoga pod dowództwem kpt. Andrzeja Rościszewskiego{{r|COZ}}, który otrzymał nagrodę „Rejs Roku 1970” oraz pierwszy „[[Rejs Roku – Srebrny Sekstant|Srebrny Sekstant]]”{{r|COZ|Sekstant}}.

Andrzej Rościszewski otrzymał honorowe wyróżnienie tej nagrody również za dokonanie żeglarskie z roku 1972, gdy prowadził SY&nbsp;„Śmiałego” z 10-osobową załogą na [[Spitsbergen]]. Wypłynięto w rejs 23 czerwca 1972&nbsp;r. W pobliżu Norwegii (5 lipca, 64°35′N) przy wietrze 4[[Skala Beauforta|°B]] nastąpiła groźna awaria, spowodowana rozklejeniem się drewna [[grotmaszt]]u. Z niepełnym ożaglowaniem jacht dotarł do [[Lerwick]] na [[Szetlandy|Szetlandach]], gdzie – przy pomocy tamtejszych rybaków – prowizorycznie przedłużono maszt drzewcem [[spinakerbom]]u. „Śmiały” dotarł do kraju w miesiąc po awarii, przebywając ze złamanym masztem 1541&nbsp;Mm{{r|COZ}}.

== Zobacz też ==

* [[Polskie wypadki morskie jachtów żaglowych]]

== Uwagi ==
{{Uwagi}}

== Przypisy ==
{{Przypisy|
* <ref name="COZ">{{cytuj stronę | url = http://www.coz.com.pl/jachty/2/s_y_smialy/ | tytuł = s/y „Śmiały” | praca = Strona internetowa Centralnego Ośrodka Żeglarstwa w Trzebieży | opublikowany = www.coz.com.pl | język = pl | data dostępu = 2013-02-15}}</ref>
* <ref name="Wyspianski">{{cytuj stronę | url = http://www.smialy.wyspianski.net/smialy.html | tytuł = Śmiały - żywa historia polskiego żeglarstwa | autor= Sławek Wyspiański   wyspianski@o2.pl | praca = Rejs – Śmiały na Morzu Północnym 2008 | opublikowany = www.smialy.wyspianski.net | język = pl | data dostępu = 2013-02-15}}</ref>
* <ref name="ZMarią71-86"> {{cytuj książkę | autor = Jan W. Zamorski | tytuł = Z Marią przez życie i oceany. Opowieści kapitana Ludomira Mączki | rozdział = Islandia i Bałtyk 1958–1962 | strony = 71–86 | wydawca = White-Red Anchor Publishing | miejsce = Toronto | data = 2010 | isbn = 0-9731383-0-2}}</ref>
* <ref name="Wilgat ">{{ludzie nauki|34700|osoba=prof. Tadeusz Kazimierz Wilgat|data dostępu=2013-02-16}}</ref>
* <ref name="Knabe">{{cytuj stronę | url = http://www.azpolonia.com/biz/vagabondcenter/?p=23 | tytuł = Jerzy Knabe. Biografia przygodowa | autor = A. Sochacki | data = 2001-12-14 | praca = Centrum Wagabundy – Phoenix, AZ | opublikowany = www.azpolonia.com | język = pl | data dostępu = 2013-02-15}}</ref>
* <ref name="PvDanzig">{{cytuj stronę | url = http://www.encyklopediagdanska.pl/index.php?title=%C5%BBEGLARSTWO | tytuł = Gedanopedia. Żeglarstwo niemieckie XIX/XX&nbsp;w. | praca = Encyklopedia Gdańska | opublikowany = Fundacja Gdańska | język = pl | data dostępu = 2013-02-15}}</ref>
* <ref name="testC">{{cytuj stronę | url = http://www.sportconnect.pl/Aktualnosci/Proba-Cramptona-ocen-swoja-wydolnosc-fizyczna | tytuł = Próba Cramptona - oceń swoją wydolność fizyczną | praca = Portal SportConnect.pl | język = pl | data dostępu = 2013-02-16 | archiwum = https://web.archive.org/web/20130218140522/http://www.sportconnect.pl/Aktualnosci/Proba-Cramptona-ocen-swoja-wydolnosc-fizyczna | zarchiwizowano = 2013-02-18 }}</ref>
* <ref name="Sekstant">{{cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20110723191601/http://myzeglarze.pl:80/news/polska-historia.html | tytuł = Rejs roku - historia nagrody | autor = Aleksander Gosk | praca = Portal myzeglarze.pl | język = pl | data dostępu = 2013-02-16}}</ref>
* <ref name="rejsuj">{{cytuj stronę | url = http://www.rejsuj.pl/jacht/rejsy/13/ | tytuł = Rejsy jachtem s/y Śmiały | praca = Portal Rejsuj.pl | język = pl | data dostępu = 2013-02-16}}</ref>
* <ref name=" Orszulok ">{{cytuj stronę | url = http://www.tawernaskipperow.pl/z-historii-polskiego-jachtingu%3A-wojciech-orszulok,1849,artykul.html | autor = Kinga Rzucidło | tytuł = Z historii polskiego jachtingu: Wojciech Orszulok | opublikowany = www.tawernaskipperow.pl/ | data = 2011-09-01 | język = pl | data dostępu = 2013-02-15}}</ref>
* <ref name="Ludomir">{{Cytuj książkę | autor = [[Maciej Krzeptowski]], [[Wojciech Jacobson]] | tytuł = Mam na imię Ludomir | wydawca = Oficyna In Plus | miejsce = Wołczkowo | data = 2003 | strony = 46-47 | isbn = 9788389402646}}</ref>
* <ref name="FKJ">{{Cytuj stronę | url = https://klasycznejachty.org.pl/ | tytuł = Fundacja Klasyczne Jachty | strony = Strona internetowa  | data dostępu = 2020-01-06}}</ref>
}}

== Linki zewnętrzne ==
* [http://jkazs.szn.pl/content/okruchy-wspomnie%C5%84-z-rejsu-sy-%C5%9Bmia%C5%82y Izydor Węcławowicz, Okruchy wspomnień z rejsu s/y Śmiały – lato 1964, Londyn]
* [http://pagaj.pl/?trasa,3 Śladami Śmiałego a nawet jeszcze dalej, czyli rejs jachtem dookoła Ameryki Południowej… (s/y Polonus, 2011]

{{SORTUJ:Śmiały, SY}}
[[Kategoria:Kecze]]
[[Kategoria:Polskie jachty i żaglowce]]
[[Kategoria:Statki z XX wieku]]